Cemal Taş: GEDİGÊ ZİNİ DE ASTIKÊ MA SERDEÇİNÊ

Serra 2010 de mı Tertelê 38i ser filme ontenê. Serba filmi herdê Dêsımi sero kot de ke caê qırrkerdene esto, kot de ke qüya meyita esta ma gereko a cay bıontenê. Liste wa ke ma dest de, a liste de Zini Gedigi ki est bi. Caê ra fotoğrafê de a cay koti bi mı dest, fotoğrafê astıke ke Zini Gediği bi, fotoğrafê a cay bi. Eke ğelet niyo, destê Erdal Kılıçkaya’yra bibi vıla. Ma gereko bışiyênê Zini Gedigi, hama marê qılawuji lazım bi. Çıke ma xamê yi herda bime.

Mağaçur ra Hükümdar Yakar, Galip Alkış, jü ki Volkan Akdağ made amay, ma piya ses mordemi gınayme raê şime. Qılawuzê ke madê amay yina ki hurendia qırrkerdene nêzanênê. Ma ke Waranê Çat’i ra verdime ra şime, dı hirê saati raê ta tepia veciyayme hurendia waranê corine. Beli bi ke uca wayıranê mal u dowari warey gureti bi, yine eşti bi. Ma uca nata bota sêrkerd, cao ke marê tarif kerdo ma raê nêberde ucay ser. Telefon ki nêont, ma xo çarna hetê deste raşti ser, şime diyarê suka Erzıngani. Uca ra têl onceo, uca ra têl ont, reyna pers kerd, keso ke dot telefoni sero wo, yi Galip’i rê vat ke:

“Raa Postey taqıb kerê, hetê Ovacoğe ser sêrê, hona ke nêveciye kert, uca de cao de xorr esto, sıma uca de astıka vênenê.” Ma zê vatena yi kerd, gınayme hoqıse oncia avero şime. En vırniye de eza, ma ke bime nejdiye kerti, mı sêrkerd ke uca de xoro de qıckek esto, uca de vore esta. Asma amnania verêna, vore cemediye, ez sero şiya. Mı vore sero dı-hirê gami eşti, mı sêrkerd ke wertê vore de astıki asenê. Vore tene vıloşiya ro hama, endi biya êrğuce, biya zê demıri, nêgınapıro. Nêmê astıka bınê vorê dero, neme ki sere vore de aseno.

Ma halê ucay ont kamera, bado ki fikiriyayme, ma bilgane qerar da cı ke dirê tena astıka numune bıcime lê xo, berime DNA testi bıkerime. Ma astey xode berdi Estemol, berdi Adli Tıp. Uca de naskerdoğê de ma toxtor est bi, ma cırê hal u hekat qesey kerd. Yi marê vat ke; “sıma gereko müracaatê savcılık bıkerdênê, ebe qerarê yine Adli Tıp uzmani biyamênê hurendi de numeney bıguretênê, mor bıkerdênê, ebe deste resmiyeti marê biyamênê. Sıma ni numune bıcerê peyser bere.” Yi astıki zamane mı dardi we, hama barê vılê mı bi. Boyna mırê qısawate biye, se bıkeri se peyser bêri. Mı gureti peyser ardi welat, na rey ki dem rınd nêbi. Mı jüê zanoği ra pers kerd ke ez se bıkeri ke na mevali ra raxeleşi. Jüêde kamıli mırê vake caê de mınasibi de, caê de paki de wedare, kuli ki toprağa ma wa. Mı ki berdi Koê Sıpi, Çayıra Khali vanê, cao ke sarê Zımeqe be sarê Xêçe qırr kerdo berdi uca. Mezelê ke 38i de gınê uca, Salman Yeşildağ’i kerdê sıpe, vest no ser, lê a mezele de mı herd kınıt, cıra efe waste kerdi herd, mınıti. Eke ma yi astey daznê, dina u axrete de ma gunekarime, ma ef kerê. Ma ke ko ra amayme war, şime Maxaçur, Hükümdar tenê bibi hêrsın u pozgın, piê xo Polati rê vat ke:

“Bao, dêma ke tax Estemol ra ni mordemi ke nêamênê, ma ke tey nêşiyêne Gedigê Zini, ma qırrkerdena pi u kahıkê qeyta nêmusênê. Sıma se na mesela marê eskera nêkerde?”

Polat efendi zaf kot xover, sere xo gına sêne ro, cüab nêda.

A serre ra tepia endi her serre Asma Amanania verene heştia jüine de, yiê ke Gedigê Zini de amê qırrkerdene, tornanê yine tıma yi ardi xo viri, her serre namê yina dekerna.

Serra 2010 Asma Payıjia Verêne 27 de mı be İbrahim Aktaş’ia namê Proja Dersim 1937-38 Sözlü Tarh Projesi ra Surbanê Mercani de Haydar Gökdemir’i de mobet kerd. A mobet de qırrkerdisê Gedigê Zini ser kılmek ra nia qesey kerd:

“38 de elaiye esker ama ita, ravêr demişe ma nêbi. Ma ita hega ramıt bi, piê mıra heni hebo tern genım hêrna guret. Çemişgezek ra mekkareci amê da yina. Ez ki domana lewe de nişta ro. Endi ke teğmeno ke, yüzbaşiyo kenêzana, yi piê mırê vat; ‘bê mobet bıkime.’ Piê mı destê xo hetê Dêsımi ser derg kerd vat; ‘Bêgê mı nia eşkıya pak kerê ma ki sıma ki ret kerime.’ Piê mı arav ki qesey keno ke, fek ra qesa teber kero. ‘Nê, nê, apê’m, çiyo heên çino’ vat “emıra Atatürk’i esta, kistene çina. Hama pêcenime ısla kenime.’ A elaiye şiye Trabzon ra elaiya de bine amê. Qumandanê 9. Kolordi Muzaffer Ergüden ama hega de çadıre nêro. Jü baxçe eşti bi dorme fırrçêwerme çeper kerdi bi, vat uca de ki Kazım Orbay çadıre sana cı. İta fırıne biye, non pocenê danê eskeriyay. Raê vırazenê ita ra hatê Zini Gediği ser. Esker a raê ro sono Dersim. Naqliya sona. Erzaq sono, mal sono, heywan benê. Karaçalılar vanê, ma amayme uca roniştaême. Kelereşli Kadir usta vatênê, hostaê fırıne bi, non potênê, bexo Elewi bi, cinia xo Sünni biye, piya niştime ro. Cığara derg kerde piê mı, fekê xo kerd pırr ke piê mırê qesê vaco, dı cendermey uca de veciyay, amay. Ma kuli top kerdime, bado ma domani verdayme ra. Piê mı be bıraê mınê pili berdi uca jü axure esta, uca eşti zerre. Pêro piya dewa mara des u hawt mordemi berdi uca kerdi a axure. Başgedekli Bahattin Tetik est bi, moa mı vat ke; ‘Başefendi mêrdê mı hem kokımo, hem nêweso, decê xo esto, yi ke raverdê rınd beno.’ Moa mı Tırkki qesey kerdênê, yi başgediklii vat; ‘çaê yiê ke uca lewe de, yi ki mordemi niye?’ Ma zafıtena vozda bırr. Jüo ke serranê hawt be hawtaê dero kuline vozda. Ni des u hawt mordemê ke estê zerre, yi pêro ki dewa ma Surbanê Mırcani ra bi. Roca bine destê yi des u hawt mordema gırêday, na het u do het de, ver u pey de eskeri sanay dorme, fiti raê hetê Gedigê Zini ser berdi. Bado heşiyaymepê ke newaê se mordem berdo şindorê Erzıngan u Ovacoğe de sanê ağır makina ver. Bado ma surgın kerdime. Surguniye ra new serri ra tepia peyser amayme. Tersa ra ma thoa nêkerd. Hama ser ra 1962 de ez namê şirketê krom medeni ra a hetê ser şiya uca, mı astıkê yina uca de di. Astıkê yi Dêrsımıca nıka hona ucaê. “

Haydar Gökdemir’i marê namê yi des hawt mordema mordi. Namê yine cêr liste de esto. Haydar Gökdemir resto Heqia xo, wertê gul u nuri de rakuyo, astê xo ret kerê ke, tornê xo nıka pi u khalıkê xorê wayır vecinê, yina xo vir ra nêkenê.

Mı be Prf. Bülent Bilmez’ia hirê serrio ke na dawa 38i ser gurinime. Mı be Firaz u İmam Yalvaç’i rastê jübini bime. Mı cırê qalê na proje kerd, programê emseri de şiyaêna Gedigê Zini ki eşt biye. İmami vake “Erdal Kılıç Kaya be havalanê xo asme 7ine de sonê Gedigê Zine. Mı Erdal Kılıçkaya bıray rê têl ont, mı nêtê xo cırê va, zaf bi sa. Moa xo reşti bi Heqia xo, vake ez emser nêşikina beri, mı zerre xatır paers kerd, Erdal’i hem şiyaêna marê bi sa, hem telê Kenan Düzgün Kaya’y da mı . Erdal serba perloda Aleilerin Sesi Dergisi ebe jüanê Kırmancki mıra nuste wast. Mı ki qebul kerd.

7ê Asma Amnania Pêene 2022 de, Ez, Prf. Bülent Bilmez jü ki Orkun Bilmez ma pesêwe saate hireêne de Mamekiye ra kotime raê, saate phonc de Erzıngan de reştime havalanê xoê raê. Ma arabê xo uca caverday, pêro piya Hata Warê Çat’i ebe minibüse şime. Zerrê minibüse de ma naşiya xo dê jübini. Wertê Minibüse de;

Ali Haydar Şenol

Cemal Taş

Gencali Düzgünkaya

Kenan Bal

Kenan Düzgünkaya

Mustafa Okumuş

Orkun Bilmez

Önder Turan

Prf. Dr.Bülent Bilmez

Rıza Kumral

Ulaş Berk

Ulaş (PİRHA)

Veli Düzgünkaya eşti bime, bado Haydar Uslu ki ebe motorsiklet amo, hurendia dekernaişi de rest ma. Saate 09.10 de reştime hurendia qırrkerdene. Ma uca qulê maê ke bê kefen u bêmezele şiye, yi dekernay. Kenan Düzgünkaya’y nejdiye se mordemo ke berdo uca qırrkerdo, yina ra yiê ke namey zanine namê yine dekerna. Tek tek daywendene.

SÜRBANÊ MERCANİ RA

Ali Billor
Ali Çetinkaya
Ali Gökdemir
Ali Haydar Yamalı
Ali Kılıçkaya
Fındık Koç
Gencali Avcı
Halil İnce
Hasan İnce
Hüseyin Gökdemir
Hüseyin Koç
İsmail İnce
Kamer Delice
Mehmet Billor
Mehmet Kılıçkaya
Murat Gökdemir
Seydali Delice
Seyitali Avcı
Ahmet Delice
Hüseyin Delice
Ali Koç

KISMIKOR RA

Ağa Kargacı Ateş
Seyit Nuri Art
Mustafa Çolak
Hüseyin Paşa Dede Dolu
Mehmet Kamberoğlu
Hasan Dede Kumral (Uslu)
Mahmut Dede Kumral
Zeynel Ağa Kumral
Ziya Bey Kelek
Ağa Kelek
Mustafa İlik
Mede Hasan Okumuş
Gülabi Ahmet Pınar
Mehmet Ali Bey İnanan
Rıza Bey Şat
Memili Toka
Kekil Dede Yıldız

BALIBEY RA

Ahmet Remzi Güntürk
Davut Sabri Güntürk

ÜREK RA

Seyit Bapir Gerçek

ESNAFANÊ ERZINGANİ RA

Ali Yağcı
Ali Murtaza
Şükrü’yo Sofer

MAKSUTUŞAĞI RA

Alişêr Zengin Gül
Hüseyin Sezgin

DERÊŞORAN RA

Hasan Cano
Rıza Cano

BIRASTİGE RA

Hüseyin Kantekin
Temur Gökduman
Seydali Gökduman

Wertê gul u nuri de rakuye. Wadê ma wad bo, ma sıma xo viri ra nêkeyme.