8 Ağustos 1938
Kılıçkaya (Surbahan) Köyü · Erzincan
Doksan Yedi Can.
Kulaklara Fısıldanarak Bugüne Ulaşan
Bir Katliam: Zini
8 Ağustos 1938'de, Erzincan'ın Kılıçkaya köyünde, ahırdan dönüştürülmüş bir karakol binasında toplanan doksan yedi kişi, Zini Gediği mevkiinde kurşuna dizilerek öldürüldü. Yaşananlar ne resmî kayıtlara geçti ne de tarih anlatılarında yer buldu. Bu sayfa, kayıt dışı bırakılan, hafızadan silinmek istenen bir katliamın izini sürmek ve katledilenlerin hatırasını yaşatmak amacıyla kuruldu.
Dersim Harekâtı başlar. Bölge halkı topyekûn askerî operasyonların hedefi olur.
Seyit Rıza ve on bir arkadaşı Elazığ'da idam edilir.
Erzincan'ın Zini Gediği mevkiinde doksan yedi kişi kurşuna dizilir.
Dersim operasyonları sona erer. Hayatta kalanların bir bölümü Balıkesir ve Keşan'a sürgün edilir.
Toprak aşınmasıyla yüzeye çıkan kemikler üzerine kurban yakınları Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı'na toplu mezarın incelenmesi için resmî başvuruda bulunur.
Zini Gediği katliamı, Dersim Harekâtı olarak bilinen geniş çaplı askerî operasyonların geç dönem episodlarından biridir. Bölgenin Alevi-Zaza nüfusuna yönelik bu operasyonlar on binlerce sivilin yaşamına mal olmuş, on binlercesi batı vilayetlerine sürgün edilmiştir.
Kılıçkaya ve çevresi, olayların boyutu nedeniyle yöre halkı tarafından "Küçük Dersim" olarak anılır. Buradaki kayıplar, merkezî Dersim trajedisinin doğal uzantısıdır, ama resmî tarih yazımında neredeyse hiç yer bulmamıştır.
Zini Gediği katliamında yitirilen canların yokluğuna yakınları alışamadı. Ama onlar olmadan yaşamayı da öğrendiler.
Kayıp yakınları bedeller ödeyerek hayata tutunurken, bu yüzleşmeye katkı sunmaya da hazırlar.
Bu durumda, Devletin « vatandaşımız ne istiyor? » sorusunu sorarak ilk adımı atmasının önünde hiçbir engel yoktur.
Türkiye dünyada “insan haklarına ve onuruna saygılı” bir devlet olarak anılmasını istiyorsa, Türkiye’nin tarihi ile yüzleşmesi şarttır.
Aşağıdaki bölümler, Erdal Kılıçkaya'nın kişisel arşivinden derlenen fotoğraf, afiş, belge ve video materyallerini içerecektir. İçerik yüklemesi devam etmektedir.
Yakında — yükleme aşamasında
Yakında — yükleme aşamasında
Yakında — yükleme aşamasında
Yakında — yükleme aşamasında
Hayatta kalanların, kurban yakınlarının ve yerel hafızanın sesleri bu bölümde toplanacaktır. Tanıklık paylaşmak isteyen herkesle iletişime geçilebilir.
"…"
— İlk tanıklıklar 2026 yaz sezonunda yayınlanacaktır.
Hazırlanmakta olan basılı ve dijital kitap, katliama ait fotoğraf, afiş, belge ve tanıklıkları bir araya getirir. Dijital sürüm, dönemin video kayıtlarını da içerecek şekilde tasarlanmaktadır.
Yazar: Erdal Kılıçkaya
Dil: Türkçe
Yayın tarihi: Belirlenecek — 2026/2027
Kitap çıkınca haberim olsunMateryal paylaşmak, tanıklık iletmek veya proje hakkında bilgi almak için: